Etiket arşivi: 3.Cumhurbaşkanımız

Celal Bayar Dağyeni’ye Minnet Borcu Ödüyor

 

Geçen haftaki köşe yazımda, 3.Cumhurbaşkanımız Celal Bayar’ın Haziran 1919 tarihinde 15 gün köyümüzde kalış öyküsünü kendi ağzından anlatmıştım. Bayar o zamanki takma adı ile Galip Hoca köyden ayrılırken köyün mezarlık dua yerinde köylüler hocaları ile vedalaşmışlar; “Biz senin ne maksatla buralarda dolaştığını anladık. Bizi unutma, Allah muvaffak etsin.Yolun açık olsun.” Demişlerdi.

Rahmetli Bayar, cumhurbaşkanlığı yaptığı yıllarda Dağyeni köyü ve köylüyü unutmamış, Aydın Valiliği aracılığı ile o günkü köy muhtarı Hüseyin Efe’ye haber gönderir köy için isteklerini sordurur. 1957 başlarında köyün yol sorunu başta olmak üzere bir çok ihtiyaçları vardır. Ama en önemlisi su sorunudur. Köy meydanına bir içme suyunun getirilmesini isterler. Kartal gediğinin alt tarafından Uzun Pınar’dan kaynak suyu 1,5 inç demir boru ile köy meydanına getirilir. Takribi mesafe 5 km.civarındadır.

1957 yılı başlarında köy meydanı hemen caminin yanı, o zamanki köy odasının önüne mermer anıt çeşme yaptırılır. Görkemli mermer çeşme, üç mermer oluklu ve mermer aharlı olarak yapılır.

Tahminen Mayıs aylarında anıt çeşmenin açısı açılışı yapılır. Adı da Paşa Çeşmesi olarak geçer. O yıllarda ben 8 yaşındaydım. Celal Bayar işleri dolayısı ile  gelememişti, o zamanki Aydın Valisi, birkaç milletvekili ve bürokrat katılmıştır. Askeri bando gelmiş, gösteri yapmış marşlar eşliğinde açılış merasimi düzenlenmiştir. O güne kadar köyden dışarı hiç çıkmamış 8 yaşında bir çocuk olan benim o günler hala gözümün önünde canlanır, bandonun çaldığı marşlar kulaklarımda çınlar. O zaman ilk okul ikinci sınıf öğrencisiydim, hala unutamam.

 

Köy halkı  62 yıllardır bu ‘Paşa Çeşmesi‘nin suyunu içmektedir. Bayar’a, çeşmenin kitabesinde yazdığı gibi köylü ruhuna fatiha okumakta, gönüllerinde yaşatmaktadır.

BU KÖYÜN ÇEŞMESİNİ ARMAĞAN ETTİ BİZE,

MÜBAREK SU GİBİ AKTI BAYAR GÖNLÜMÜZE.

Bu çeşme bugün ilk yapıldığı gibi Germencik, Dağyeni Köyünde, aynı yerinde bulunmaktadır. Aydın Kültür ve Turizm Bakanlığı, Aydın Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından koruma altına alınmıştır.

Bu Anıt Mermer Çeşme yıllarca Dağyeni’de tarihin bir simgesi olarak kalacaktır.

Saygı ve sevgiler.

Abdurrahman Balcılar

Celal Bayar’ın Dağyeni Köyünde Kalış Öyküsü!

Celal Bayar’ın Dağyeni Köyünde Kalış Öyküsü!

Geçen haftaki köşe yazımda 3.Cumhurbaşkanımız Celal Bayar’ın kısaca hayatını anlatmış ve köyümüzde Haziran 1919 yılında 15 gün misafir olduğu evden bahsetmiştim. Bu kültür mirası evin restorasyon yapılması için yetkililerden yardım istemiştim.

Bu haftaki yazımda Rahmetli Celal Bayar’ın ağzından köyümüzde kalış öyküsünü nakletmek istiyorum.

15 Mayıs 1919 İzmir’in Yunan işgalinden önce Bayar, Aydın ve çevredeki efeleri Yunan işgaline karşı örgütlemek için Nazilli’ye oradan da Ankara’ya geçmek ister. 19 Mart’ta İzmir’i terk etmiş, işgalde Tire’de bulunuyordu. Celal Bayar Yunan askeri Tire’ye gelmeden terk etmek, dağ yolundan  Germencik’e geçmek ister.

Bayar o zamanki lakabı ile Galip Hoca, o günlerde yaşadıklarını şöyle anlatıyor.

Tire’de bulunmamız tehlikeli. Tire bitpazarından arkadaşımız Raif efendi cübbe bulup getirdi. Kir ve kokularını gidermek için bir şişe kolonya kullandım. Gece beş silahlı arkadaş atlarla, Aydın’a doğru yol aldık. Germencik Habipler köyünden geçtik. Neşediye köyüne ulaştık. Kadınlar etrafımızı çevirdiler. Fatma Dudu adındaki kadın birkaç yüz metre ileride Yunan askerlerini gösterdi. Bunlar tren köprüsünün nöbetçileri, dedi. Bizlere bol bol incir ve ekmek hediye ettiler. Gideceğimiz Aydın’ın da işgal edildiğini öğrendik. Bu kez tekrar dağ yoluna koyulduk. Akşam karanlığı basmadan Dağyeni köyüne vardık. Kara İsmail Ağa beni Ramazan hocası gelmediği için hocalık yapmam için köyde kalmamı teklif etti. Namaz hocalığı yaptım. Namaz sonrası Dağyeni köy odasında toplandık. Beni imtihan etmek istediler. Edip ve arkadaşlarım bırakıp gittiler. Yunan kuvvetlerinin ortasında kalmıştım. Nazilli’ye gitmeyi düşündüm, zorlukları vardı. Bir müddet daha kalırsam baskınla yakalanabilirdim. Germencik üzerinden Menderes nehrinden karşıya ulaşmak ve oradan Nazilli’ye gitmeyi planladım. Germencik bucak müdürü Emin Beyi (Ulucan) tanıyordum.Gizli teşkilata girip çalışmış, sağlam bir ittihatçı idi. Sakınmadan evine girebilirdim. Fakat Germencik işgal edilmişti. Germencik bucak müdürünün görevde olup olmadığını öğrenmek için mektup yazdım. Mektubu götüren köylü akşama köye geldi, benimle konuşmaktan çekiniyordu.

   -Mektup ne oldu?

   -Müdüre verdim.

   -Ne söyledi?

   -O adamı bana getir, dedi.

   -Başka?

   -Başka bir şey yok.

    -O halde yarın sabah karanlığında seninle Germencik’e gidelim olur mu?

   -Olur.

Konuştuğum köylü, evinde misafir olduğum Kara İsmail Ağa ile konuştular. Bir müddet sonra benim yattığım yatak, camiye yakın imam yanına taşındı. Misafirlikten kovulmuştum. İmamı köylünün evine yolladım.(*) Gelmesini istedim. Rahatsızmış. Bugün evden çıkmazmış. Haydi, Hocam, İsmail Ağanın evine gideceğiz. Gittiğimde, ağa yumuşak bir sesle, sizi dağ yolundan Nazilli’ye gönderecektim. Yolda soyarlar diye çekindim. Gece karanlığında Germencik’te ne işin var. Gitmek istemiştim.

Durumu anlattım. İbrahim Kocabey (Çolak İbrahim) adındaki köylünün cılız beygiri ile beni beklediğini gördüm. Köylüler ile vedalaşmak istedim, bırakmak istemediler. Köyün mezarlık dua yeri var oraya kadar gelerek beni dua ile uğurladılar. “Biz senin ne maksatla buralarda dolaştığını anladık. Bizi de unutma, Allah muvaffak etsin. Yolun açık olsun”

İbrahim Kocabey beygirin yularından tutmuş çekiyor ben beygirin üzerindeyim. Öyle vakti Germencik istasyona geldik. Her taraf Yunan askeri ile dolu idi. Beygir yorulmuş olsa ki birden yere yığıldı. Ben düştüm. Köylülerin kaldığı bir hana gittik. Burası Dağyeni köy odasından daha berbattı. Kirli hasırlar üzerine oturuyorlardı. O gün Cuma, ertesi günü Ramazan başlayacaktı. Ben handa oyalanırken beni köyden getiren İbrahim’i bucak müdürüne gönderdim. Sonra Menderes nehrinin güneyine geçip oradan da Denizli üzerinden Ankara’ya ulaştım.”

İşte böyle sevgili okurlarım. Celal Bayar’ın Dağyeni’de kalış öyküsü kısaca böyle. 3.Cumhurbaşkanımız Celal Bayar, köyümüzde 15 gün ağırlanmasının altında kalmamış köye olan minnet borcunu ödemek istiyor. Bunu da sonraki bir köşe yazımda anlatacağım.

(*) Evden atılma olayının asıl sebebi şöyle; Galip Hoca kaldığı gün boyu canı sıkılır. Odanın penceresinden avluyu seyreder, evin kadınları evin avlusundaki kara fırında ekmek yapıyorlar. Kara İsmail Ağaya, Hoca bizi pencereden seyrediyor deyince, kadınları kıskanmış ve evden göndermiştir. Galip Hoca olayı tam anlamadığından çok üzülmüş, düşündükçe gözlerinin yaşardığı söylenir.

Saygılar, Sevgiler.

Abdurrahman Balcılar

Not: Aydın mahalli Gazete “Ekspres Aydın” köşe yazım.